Evropska unija donijela je novu presudu protiv kartela u automobilskoj industriji, ali ovaj put na udaru nisu proizvođači vozila, već proizvođači starter baterija. Prema odluci Evropske komisije, kompanije su više od decenije vještački povećavale cijene akumulatora, a neki od kažnjenih brendova prodaju se i na tržištu Bosne i Hercegovine.
Kartel trajao više od 12 godina
Evropska komisija izrekla je kazne u ukupnom iznosu od oko 72 miliona eura proizvođačima starter baterija i industrijskom udruženju Eurobat. Utvrđeno je da su kompanije između 2005. i 2017. godine koordinisale cijene, čime su ograničavale konkurenciju na evropskom tržištu.
Ko je učestvovao u kartelu
U kartel su bili uključeni proizvođači Exide, FET i Rombat, kao i industrijsko udruženje Eurobat. Postupci protiv proizvođača Banner i kompanije Kellen su obustavljeni nakon istrage, pišu mediji.
Evropska komisija je naglasila da trgovačka udruženja nisu iznad zakona i da snose odgovornost ako omogućavaju ili podstiču antikonkurentske dogovore.
Kako su dizane cijene akumulatora
Prema nalazima Komisije, kompanije su koristile tzv. Eurobat doplate, koje su bile vezane za cijenu olova – ključne sirovine u proizvodnji akumulatora. Te doplate su služile kao osnova za pregovore s proizvođačima automobila i kamiona, kako bi svi proizvođači baterija zadržali ujednačeno visoke cijene.
Kršenje evropskog prava konkurencije
Ovakva praksa predstavlja direktno kršenje člana 101. Ugovora o funkcionisanju EU i člana 53. Sporazuma o EGP-u, jer ograničava slobodno formiranje cijena i narušava tržišnu konkurenciju. Komisija je kartel okarakterisala kao kontinuirano kršenje propisa koje je trajalo najmanje 12 godina.
Kazne i olakšice
Visina kazni određena je na osnovu trajanja kartela, težine prekršaja, obima prodaje i tržišnog udjela kompanija. FET i Rombat su dobili umanjene kazne zbog saradnje s istražnim organima i priznavanja uloge u kartelu.
Zašto su starter baterije skupe
Starter baterije napajaju pokretanje motora i električne sisteme vozila s motorima s unutrašnjim sagorijevanjem. Olovo je najskuplja i najvažnija sirovina, a za baterije je potrebno posebno čisto olovo, što dodatno povećava troškove proizvodnje.
Ko na kraju plaća cijenu
Evropska komisija zaključila je da su dogovorene doplate dovele do vještački visokih cijena, što je proizvođačima automobila povećalo troškove, ali je najveći teret na kraju pao na krajnje potrošače.
I u ovom slučaju važi isto pravilo: karteli donose profit kompanijama, a račun godinama plaćaju građani, često i ne znajući da su cijene proizvoda koje kupuju bile unaprijed dogovorene.
